Sai Baba of Shirdi :First Chapter


अध्याय -१

Sai Baba of Shirdi

Sai Baba


शिरडीमा आगमन :-भक्तहरुको उध्दारका लागि ईश्वर समय समयमा प्रकट हुनुहुन्छ । श्री साई बाबा कुनै नयाँ हुनुहुन्न बरु उहाँ पहिले पनि अन्य रूपहरुमा प्रकट भईसक्नुभएको छ । उहाँ र भक्तहरुको सम्बन्ध जन्म जन्मान्तरको छ । यस्तो हामी यत्रो द्रिढतासँग यसकारण भन्न सक्दछौं किनकि उहाँ स्वयमले नै कैयौं भक्तहरुसँग यस प्रकारको कुरा गर्नुभएको थियो । यस पटक अठारौं शताब्दीको मध्यमा आठ वर्षको वालकका रुपमा शिरडीमा नीमको रुखमुनी प्रकट हुनुभयो । ती साना वालक दिन रात ध्यानमा मग्न रहन्थे र कसैलाई पनि केही नभनी शिरडिका गल्लीमा घुम्दथे । अचानक एक दिन ती वालक शिरडीबाट हराए । जन्तीसंगै फेरि आगमन :- औरङावादको एउटा सानो गाउँ , धूपगाउँका निवासी श्री चाँद पाटिलको वालकसँग अचानक भेट भयो । त्यस समय चान्द पाटिल आफ्नो घोडीलाई खोज्दै थिए । चारै तर्फ खोज्दा पनि उनी असफल भए तव त्यस तरुण वालकले उसलाइ वोलाए । वालक आफ्नो चिलम सल्काइ रहेका थिए र खाली पानीको आवश्यकता बाँकी थियो । वालकले आफ्नो चिम्टालाई भूमीमा गाडे र त्यहिबाट पानीको फोहोरा उत्पन्न हुनथाल्यो । पानीले कपडालाई भिजाएर वालकले चिलमलाई सल्काए र चान्द पाटिललाई पनि तमाखु खान वोलाए । यस्तो देखेर चान्द पाटिल छक्क परे र वालकको क्रिपाबाट उनको हराएको घोडा पनि पाए । चान्द पाटिलले वालकलाई आफ्नो घर जान अनुरोध गरे जसलाई वालकले स्विकार गरे । त्यसपछी तिनै वालकको चान्द पाटिलकी पत्नीका भतिजा , भदाका विवाहमा जन्ती भएर शिरडीमा पुनरागमन भयो । साई नामबाट सम्बोधन :- धूपगाउँबाट जन्ती शिरडीमा खन्डोवा मन्दिर अगाडी आएर रोकियो । वैलगाडाहरुबाट केटाकेटीहरु , स्वस्नीमानिसहरु तथा अन्य व्यक्तिहरू पनि ओर्लिए । आफ्नो शरीरलाई च्यतिएको कपडाले ढाकेका एक अति सुन्दर वालकले पनि शिरडीको धरतीमा आफ्नो चरण राखे । त्यहि ठाउँमा पछि काका साहेब दीक्षित एवम् अन्य भक्तहरुले पादुकाहरुको स्थापना गरे ! वालकलाई देख्नासाथ मन्दिरका पूजारी श्री म्हालसापत्ती चिमनजी नागरेले ” आउनुहोस् साई ” भनेर सम्बोधन गर्नु भयो । विवाह समारोह समाप्त भएपछि चान्द पाटिल र जन्तीहरु शिरडी छोडेर गए तर बाबा भने शिरडीको नै भएर बस्नुभयो । साईको अर्थ हो ईश्वर र बाबाको अर्थ हो माता-पिता । श्री साई बाबाले ईश्वरको रुपमा सधैं भक्तहरुको रक्षा गर्नुभएको छ र उनिहरुलाई माता-पिताको स्नेह पनि दिनुभएको छ । बाबाको सरकार :- सेलू , महाराष्र्ट्रका सन्त श्री गोपलराव देशमुखले वालकलाई भन्नुभयो :”मेरो बाबु ! पश्चिमतर्फ जाउ!गोदावरीको दक्षिण तटतर्फ जाउ । यहाँ सेलूमा नबस । विभिन्न ठाउँमा भौंतारिनु भन्दा एउटै ठाउँमा रहनु राम्रो हुन्छ । जोसुकै पनि तिम्रोसामु आउँछ भने उसलाई आध्यात्मिक शिक्षा दिनू । सात वर्षीय वालकले आफ्नो द्रिढ भक्तिले गोपलराव देशमुखको दिल जितेका थिए ! काशीका सन्त रामानन्दले पुन: जन्म लिएका थिए । सम्पूर्ण कथा यसप्रकार छ :- जम्बावी गाउँका केशव बाबा साहेबको घरमा एउटा वालकले जन्म लियो जसको नाम गोपाल रखियो । केही वर्षपछी उसको विवाह सोलूमा गरियो जहां गोपाल रावले जागिर , जन्तूरका पेशवाहरुसँग जमिन लिएर एक किला बनाए । गोपालराव भगवान वेन्कटेशका परम भक्त थिए । एक सन्ध्या समय उनी किलाको ढोकामा उभिइरहेका थिए जब उनको द्रिष्टि एक एक्काइस वर्षिय अर्धनग्न स्त्रीमाथि पर्यो जो लघुशंकाका लागि गएकी थिइन । वासनाले आघात गर्न खोजेपछी उनी तूरन्तै आफ्नो मन्दिरमा गए र सियो लिएर आफ्ना दुवै आँखालाई फोरे । यस घटनालाई लिएर मानिसहरुले उनी पागल भएको ठन्न थाले तर केही समयपछि नै उनको पूजा भक्ति देखेर मानिसहरुले उनलाई एक महान सन्त मान्न थाले । एकपटक एउटी आईमाइ उनको प्रसिद्धी थाहा पाएर आफ्नो द्रिष्टि माग्न उनिकहां आईन । स्त्री जन्मैदेखि अन्धी थिइन । गोपलरावको आज्ञा पालना गर्दै उनको सेवकले रातो खोर्सानी पिसेर त्यसको लेप तयार पार्यो र गोपलरावले स्त्रीका आँखामा त्यो लेप लगाइदिए । आश्चर्यको कुरा के भयो भने त्यस स्त्रीले देख्न थालिन । यस घटना चारैतिर आगो फैलिए जसरी फैलिन थाल्यो र छेउछाउका गाउँका सबै मानिसहरु गोपलरा्वकहाँ आउन थाले । गोपलराव उनिहरुलाई आध्यात्मिक पथमा हिंड्न अग्रसर गर्दथे । एक पटक गोपलराव उत्तर भारततर्फ तीर्थयात्राका लागि गए । त्यस अवसरमा बाटोमा पर्ने अहमदावादमा फकिर सुवाग शाहको दरगाहमा दर्शनका नीम्ति गए । मस्जिदको भित्र छिर्नासाथ उनका आँखाबाट आंफै प्रसन्नताको आसुँ झर्न थाल्यो र उनी सम्भषण गर्न लागे । त्यसै समय त्यहां यो भविष्यवाणी भयो ,” गोपलराव ! तिमी नै पूर्वजन्ममा काशीको सन्त रामानन्द थियौ तर अब तिमी ग्रिहस्थ आश्रममा छौ । तिम्रो शिष्य कबिर पनि छिट्टै नै तिम्रो सामु आउने छ किनकी उसले एक फकिरको घर जन्म लिइसकेको छ । ” फर्केर घर पुग्दा गोपलरावले आफ्नो छोरा लक्ष्मणको मृत्यु भएको खबर पाए । सन्त भएको हुनाले उनलाई छोराको मृत्युले ज्यादा दुखी पारेन । केही दिनपछी नै हातहरुमा हरियो कंगन पहिरिएकी एक स्त्री गोपलरावको सामु पाथर्डी गाउँबाट आई । त्यस आईमाईसँग लगभग पाँच वर्षको वालक पनि थियो जसले फाटेको झुत्तो लुगा लगाएको थियो । वालकको मुखमा रोटी थियो । त्यस आईमाईको लोग्ने केही दिन पहिले मात्र मरेको थियो र उसैको आदेशानुसार नै उ गोपलरावकहाँ आएकी थीई । गोपालरावले पहिले त उसलाइ शरण दिन मानेनन् तर पछि अहमदावादमा भएको भविष्यवानी सम्झे र उसलाई आफ्नो शरणमा राखे । उनलाई पूर्ण विश्वास थियो की यो वालक अरु कोहि नभएर कबिर नै हो ! थोरै समयमा नै दुवैबिच प्रगाढ प्रेम बस्न पुग्यो । वालकको भक्ति देखेर गोपलराव प्रसन्न भए र वालकलाई दिन-रात आध्यत्मिक बाटोमा अगाडी बढाउन थाले । तिनै दिनहरुमा वालककी आमाको मृत्यु हुन गयो । त्यस समय वालकको उमेर लगभग १२ वर्ष थियो । गुरु-शिष्यको प्रेम देखेर अन्य शिष्यले ईर्ष्या गर्न थाले र आपसमा विचार गर्न थाले कि यस्तो के छ कि गोपलराव यो यवन वालकलाई ज्यादा प्रेम गर्नुहुन्छ । यस यवन वालकले त हाम्रो गुरुको पनि धर्म भ्रष्ट गरिदिएको छ । उनिहरुले यवन वालकलाई मार्ने जाल पनि रचे तर गोपलरावलाई पहिले नै यसको आभष भयो र उनी बालकलाई लिएर नजिकको जंगलमा गएर बसे । एक दिन अन्य शिष्यले दुबैलाइ एउटा रुखमुनी विश्राम गरिरहेको पाए र उनिहरुले एउटा ईटा उठाएर बालकतिर फ्यांके तर त्यो ईटा गोपलरावको शिरमा लाग्न पुग्यो र उनी नराम्रो किसिमले घयल हुन पुगे । उनको टाउकोबाट लगातार रगत बगिरहेको थियो । बालकले एउटा कपडा आफ्नो गुरुको शिरमा बाँधिदियो । बालकले गोपलरावसँग प्रार्थना गरे कि तपाईं मलाई छोडिदिनू किनकि मेरो कारणले नै तपाईंको यस्तो गति हुन पुग्यो तर गोपलरावले केही पनि मानेनन् र बालकलाई भने , मेरो अन्त नजिक आएको छ र म आफ्नो समस्त शक्तिहरु तिमीलाई दिन चाहन्छु । त्यहि बेला एउटा काली गाईबाट उनले तीन लोटा दूध दुहे र बालकलाई पिलाइदिए र यसै प्रकारले आफ्ना समस्त शक्तिहरु बालकलाई दिए । भोलिपल्ट गोपालराव बालकलाई लिएर गाउँ फर्किए त त्यहिँ आफ्नो आखिरी सास फेर्न पुगे । उनले आफ्नो शिरको कपडा फुकालेर वालकलाई दिए र गोदावरीको दक्षिण तटतर्फ जानलाई भने । गोपलरावले बालकलाई आफ्नो कफनी पनि दिए । बालकको घुम्दा-घुम्दै चाँद पाटिलसँग भेट भयो र उनीसंगै शिरडी पुगे । आफ्नो अन्तिम समयसम्म साई बाबाले त्यस इटा , कफनी र शिरको फेटा आफ्नो साथ राख्नुभयो । जुन दिन बाबाले आफ्नो शरीरलाई त्यग्नुभयो त्यसै दिन त्यो इटा फुटेको थियो र यस्तो देखेर बाबाले यसो भन्नुभएको थियो कि यो इटा टुटेको नभएर मेरो भाग्य फुटेको हो । बाबा पहिलो पटक शिरडी पाल्नुहुंदा उहाँसँग इट र कफनी थिएनन । उहाँले पुन: गएर यी सबै आफ्नो साथ ल्यौनुभएको थियो । बाबा सेलू , जालना, बीड, मनमाड, प्रभामानी तथा पाथर्डीका बाटाहरुसँग भलिभाँति परिचित हुनुहुन्थ्यो र कहिले-काहिँ त्यहाँका मानिसहरुका नाम लिएर उनिहरुको विषयमा सोध्ने गर्नुहुन्थ्यो ।

एउटा अवसरमा श्री साई बाबाले स्वयम् यस कुराको पुष्टि गर्नुभएको थियो कि उहाँको आयु लाखौं वर्ष हो र उहां कबीर हुनुहुन्छ । अनुभव यस प्रकार छ :-
एउटा चोरलाई पुलिसले केही गरगहना सहित समातेछन । त्यस चोरले पुलिसलाई यस्तो वयान दिएछ कि ती गहना उसलाई श्री साई बाबाले दिनुभएको हो । बाबालाई धुलिया कोर्टबाट अदालतमा हाजिर हुने खत प्राप्त भयो । बाबाले उक्त खतलाई धूनीमा हालिदिनुभयो । केही दिनपछी श्री गणपतराव , पुलिस हेड कन्स्टेबल कोपरगाउँबाट बाबाको लागि पक्राउ पूर्जी लिएर आए । बाबाले उसलाइ रिसाउंदै भन्नुभयो ,’यो पूर्जी शौचालयमा फ्यांकिदेउ र गएर स्नान गर । ‘भक्तहरुलाई जब यस कुराको जानकारी मिल्यो तब उनिहरुले धूलिया अदालतमा अर्जी दिए कि श्री सै बाबा कुनै साधरण मानिस हुनुहुन्न । लाखौं मानिसहरु उहाँलाई ईश्वर मान्दछन यसकारण उहाँको एउटा सधारण मान्छेको जस्तो अदालतमा जान उपयुक्त हुंदैन । धूलिया कोर्टका न्ययाधिशले मजिस्ट्रेट नाना जोशीलाई सोध्पूछका लागि नियुक्त गरी शिरडी पठाउनु भयो । नाना जोशीको शिरडी आउने सूचना भन्दा पहिले नै बाबाले मस्जिदमा टेबल-कुर्सीहरु राख्न लगाउनु भयो र मस्जिदलाई एउटा अदालतमा रूपान्तरित गरिदिनुभयो । नाना जोशी :- तिम्रो नाम के हो ?
बाबा:- यी मानिसहरु मलाई साई बाबा भन्दछन । नाना जोशी:- पिताको नाम ? बाबा:- साई बाबा । नाना जोशी :- गुरुका नाम ?
बाबा:- वेनकुंशा अर्थात वेंकटेश । नाना जोशी :-तिम्रो धर्म के हो? बाबा:- कबीर
नाना जोशी :- जाति कुन हो?
बाबा:- परवरदिगार । नाना जोशी :-तपाइंको आयु कति हो ?
बाबा:- लखौं वर्ष नाना जोशी :-के तपाईं कसम खानु हुन्छ कि तपाईं जे भनिरहनुभएको छ त्यो साँचो हो ? बाबा:- हजुर । साँचो हो । नाना जोशी :- के गहना-चोरलाई चिन्दछौ? बाबा:- म सबैलाई चिन्दछु । नाना जोशी :- के यो तिमीसँग बस्दथ्यो? बाबा:- हजुर । म सबैको साथै रहन्छु । नाना जोशी :- के चोरिको गहना तपांईले उसलाइ दिनुभएको हो? बाबा:- हो ! मैले दिएको हो । कस्ले कसलाई दिन्छ र ?
शिरडी एउटा सानो गाउँ थियो र त्यस बेला बाहिरबाट शिरडीमा जो आउंदथे उनिहरुको नाम र ठेगाना एउटा रजिस्टरमा लेखिने गरिन्थ्यो । नाना जोशीले त्यस रजिस्टरको अवलोकन गरे र पाए कि त्यो चोर काहीले पनि शिरडीमा आएको नै थिएन । पछि गएर चोरलाई पनि आफ्नो गल्ती महसुस भयो । उसले आफ्नो पहिलो वयान बदल्यो र श्री साई बाबासँग माफि माग्यो ! यहाँ यो ध्यान दिन योग्य कुरा छ कि बाबाले गोपालरावलाई आफ्नो गुरु नभनी वेनकुंशा अर्थात भगवान वेंकटेशलाई भन्नु भयो जसको उहाँको गुरु पूजा गर्नुहुन्थ्यो । यसमा कुनै अतिशयोक्ती छैन कि बाबा लाखौं वर्षदेखी हुनुहुन्छ र शिरडीमा नीमको रुखमुनी उहाँको पूर्व गुरुको समाधि पनि छ ।
शिरडीको विशेषता र द्वारकामाईको रहस्य:- शिरडी एउटा सानो गाउँ भएकाले यसको कुनै विशेष धार्मिक इतिहास थिएन । बाबाको आगमनपूर्व यहाँ खन्डोवाको सप्ताहमा तीन दिन पूजा हुने गर्दथ्यो । एउटा अवसरमा खन्डोबाको ध्यनमा मग्न एक व्यक्तिलाइ खण्डोवाको आदेश भयो कि श्री साई बाबाले यहाँ शिरडीमा धेरै तपस्या गर्नुभएको छ र उहां स्वयं ईश्वर हुनुहुन्छ ! शिरडीको दर्शनोपरान्त र श्री साई सत् चरित्रको पठन-पाठन पछि यस्तो सवाल आउंदछ की श्री साई बाबाले पैथन , नाशिक, पूताम्बेलाई छोडेर एउटा साधारण सानो गाउँ शिरडीमा नै रहन किन मनपराउनुभयो र फेरि शिरडीमा एउटा टुटे-फुटेको मस्जिद नै किन ! केही पुस्तकहरुको अध्ययन पश्चात बाबाले स्वयं यसको उत्तर दिनुभयो ! बाबा स्वयं भन्नुहुन्थ्यो की ऋणानुबन्धका कारण नै हामी एक-अर्काको समिप आएका हौं यसैले हामीले प्रत्येकको आदर गर्नुपर्दछ ! जस्तो की खन्डोबा भगवानले आफ्नो भक्तलाई भन्नुभयो की बाबाले धेरै वर्ष शिरडीमा तपस्या गर्नुभएको छ । बाबाका पहिला गुरु श्री मु्झफर शाह एक अत्यन्त नै धनी व्यक्ति हुनुहुन्थ्यो । शिरडीदेखी नांदकुरिसम्म उहांको जमिन थियो ! उहांका पुत्र र बाबा एकसाथ बस्दथे ! नीमको रुखदेखी लिएर चावडिसम्म एउटा गुफा छ जसमा बाबाले तपस्या गर्नुभएको थियो । एकचोटि उहांको दाढी यति धेरै बढेको थियो की त्यसले जमिन साफ गर्दथ्यो । मस्जिदमा(द्वारकामाई) बाबाका गुरुले आफ्नो पंचभूत शरीर त्याग गर्नुभएको थियो त्यसैले बाबाले रहनको लागि द्वा्रकामाईलाई नै चुन्नुभयो र त्यहि स्थनमा धूनी प्रज्ज्वलित गर्नुभयो । श्री साई बाबा चाहे कबीर ,शिव,या पीर-पैगम्बर जो सुकै हुन, हाम्रो लागि त उनी श्री साई बाबा नै हुन। मन उनको दर्शन नगरी प्रसन्नचित्त हुँदैन । श्री साई बाबाजस्ता अरु देवता छैनन् । उहांमा अगाध दया अगाध शक्ति छ। आफ्ना भक्तहरुका सबै त्रुटीहरुलाई भूलेर उनिहरुलाई ग्रिहस्थ आश्रममा नै मोक्ष प्राप्त गराई दिनुहुने देव श्री साई बाबा नै हुनुहुन्छ । श्री सद्गुरु साईनाथापर्णमस्तु ! शुभं भवतु ।।

Advertisements

Chhath parva – festival of nepal


http://www.magical-nepal.com

The Chhath festival, celebrated by the people of this ancient capital of the Mithila region, has been a cultural convergence of both the Maithili-speaking people and the people migrated here from hill areas. Janakpur is believed to be the capital of the legendary king Janak, the foster father of Sita, who was married to Lord Ramchandra from Ayodhya in India . People of the Mithila region are of the opinion that the Chhath festival, also known as Surya Pooja (worshipping the sun) has been described in the Rig Veda, which is believed to be the oldest text available in the world.

Chhath emerged as a traditional festival after Draupadi, wife of the Pandavas, began worshipping the sun during their one-year disguise in the palace of king Birat. People believe that worshipping the sun would help cure the disease like leprosy and bring about prosperity and longevity to their family members. Local people say that the festival has become more important after migrants from the hills also adopted it as their own cultural asset. Women of the Mithila region were busy in purchasing varieties of articles to offer to the sun god.

The Chhath festival is marked for four days. Men and women prepare special dishes made up of special rice and molasses and taste them after an audience of the moon. They took a dip in Ganga Sagar and Dhanush Sagar, the famous lakes of the area. During the four-day-festival, the devotees worship the rising and setting sun.

This year (2009) the main Chhat festival is celebrated on 24th and 25th October 2009.

The chhat pooja is dedicated to Chhatti Mai (Goddess of Power).

The chhat pooja is dedicated to Chhatti Mai (Goddess of Power).